Een CDN en caching kunnen ervoor zorgen dat websitebestanden sneller laden, maar ze doen dat op verschillende manieren. Je leest hoe verzoeken en bestanden worden opgeslagen, hoe je verouderde inhoud ververst en wanneer caching juist problemen kan veroorzaken.
Hoe een CDN websitebestanden dichter bij bezoekers brengt
Normaal gesproken vraagt je browser een webpagina direct bij de server aan waarop de site draait. Als die server in Nederland staat en je bezoeker zit bijvoorbeeld in Zuid-Amerika, reist je aanvraag helemaal die kant op. Een Content Delivery Network (vaak afgekort tot CDN) pakt het anders aan: zo'n CDN zet kopieën van je statische bestanden op allerlei plekken neer. Je bezoeker haalt een afbeelding dan niet meer per se bij de origin (dat is de originele server), maar gewoon bij een server die dichterbij staat.
Het kiezen van de juiste edge-server (dat is hoe een CDN zo'n kopie-server noemt) gebeurt op basis van de locatie van je bezoeker én de beschikbare routes op het netwerk. Staat het bestand daar al? Dan stuurt de edge-server het direct terug. Staan er geen kopieën, dan vraagt de edge-server het eerst op bij de origin en bewaart het tijdelijk, handig voor het volgende verzoek dat in de buurt binnenkomt.
Je CDN maakt een bestand niet kleiner en versnelt geen sloom stukje code. Dat werkt zo niet. Maar afbeeldingen, stylesheets, JavaScript-bestanden en lettertypen? Die kunnen wel vanaf een lokale kopie geleverd worden, waardoor de afstand kleiner wordt en je origin minder werk heeft. De snelheid die je wint, hangt vooral af van waar je bezoekers zich bevinden, hoe je cache is ingesteld, en hoe snel de origin zijn bestanden aan het CDN geeft.
Wat caching doet in de browser, op de server en bij het CDN
Bij caching blijft een kopie van een bestand tijdelijk bewaard, zodat je het niet elke keer opnieuw op hoeft te halen of te genereren. Caches werken op meer plekken dan je denkt. Je browser zelf, maar ook edge-servers van een CDN, en vaak op de webserver, in de applicatie of de database aan de achterkant. Ieder bewaart dingen op zijn eigen manier, met zijn eigen regels eraan vast.
Browsercaching scheelt vooral extra downloads voor dezelfde bezoeker. CDN-caching is juist nuttig als veel mensen dezelfde bestanden opvragen, bijvoorbeeld als je een populaire stylesheet gebruikt. Applicatiecache hergebruikt bijvoorbeeld alvast een eerder berekend productoverzicht of de uitkomst van een query. Wordt een bestand vanuit een cache geleverd, heet dat een cache-hit. Mist je cache en moet hij alsnog een nieuw bestand maken of ophalen, dan noemt men dat een cache-miss.
Meerdere caches tegelijk maken je site niet automatisch sneller. Juist dan maakt het uit hoe snel updates echt doorkomen: een wijziging is niet overal tegelijk zichtbaar, dus soms zit je ergens nog met een oude kopie. Je moet weten wat er precies waar wordt bewaard, hoelang elk type cache geldig blijft en waar een wijziging onderweg kan blijven hangen.
Cache-Control en TTL: bepalen hoe lang bestanden geldig blijven
De HTTP-header Cache-Control geeft je browser (en alles daartussen) instructies over hoe lang een reactie bewaart mag worden. max-age geeft de tijd aan die een bestand volgens de regels vers blijft; meestal wordt die tijd TTL genoemd (time to live, dat is precies wat het zegt). Een afbeelding of stylesheet die alleen verandert als ook de URL anders wordt, kan makkelijk een lange TTL hebben. Maar een actuele voorraadmelding? Daar is een lange TTL link; daar wil je niet dat iemand verkeerde info ziet.
Headers als public (iedereen mag deze reactie delen) en private (alleen de individuele bezoeker) help je duidelijk te maken wie iets mag opslaan. no-store zegt: "sla niks op." no-cache is wat onduidelijk: dat betekent niet simpelweg niet bewaren. Wel bewaren mag, maar je moet eerst opnieuw checken voordat je het bestand weergeeft. Niet iedere cache doet dat exact hetzelfde.
Een bekende fout: je zet één lange cacheduur op alles. Dan heb je snel last van verouderde voorraad of persoonlijke info die maar niet wil verversen. Pas de cacheduur aan per bestandstype, en kijk niet alleen in je beheerpaneel: controleer de werkelijke HTTP-headers die je server meestuurt. Een CDN past soms headers onderweg aan, waardoor de browser en het CDN niet dezelfde houdbaarheid hanteren.
Bestandsnamen met versies voorkomen problemen met oude bestanden
Zolang een script of stylesheet nog niet verlopen is volgens de cache, ziet je browser nog steeds de oude versie. Heb je intussen het bestand aangepast, maar de naam gelijk gelaten, dan opent je bezoeker dus het verouderde bestand. Gevolg? Geen opmaak, fouten in je JavaScript of een nieuwe pagina die niet goed samenwerkt met de oude code.
De oplossing waar veel ontwikkelaars voor kiezen: versienummers of hashes in de bestandsnaam. Dus krijg je iets van de vorm main.12abcde.css. Verandert de inhoud, dan verandert de URL vanzelf. Het CDN en de browser zien dan een nieuw bestand, halen het op zonder wachten op het verlopen van het oude bestand en laten die oude kopie verder met rust tot hij eruit valt, niemand komt per ongeluk met een half-oude pagina te zitten.
Voor CSS en JS die je tijdens deployment genereert, werkt dat makkelijk. De HTML-pagina zelf moet dan natuurlijk wel verwijzen naar die nieuwe naam, anders heeft het effect niks. Let op voor ingebakken bestandsnamen in contentmanagementsystemen, e-mails en externe links; verander daar niet zomaar iets, want die verwijzen misschien nog naar de oude versie.
Verouderde CDN-cache verversen met gerichte invalidatie
Soms wil je een wijziging onmiddelijk zichtbaar maken, zonder te wachten tot de cache ergens vanzelf verloopt. Dat kan: je voert een cache purge uit in het CDN. Je geeft aan welk bestand of welk patroon moet worden verwijderd uit de edge-server zodat ieder volgend verzoek opnieuw naar de origin gaat. Een purge kan meestal gericht (op één bestand of map) of op alles tegelijk; gericht is veiliger.
Maar: wis je ineens te veel, dan kan je origin het tijdelijk zwaar krijgen. Alle CDN-servers moeten ontbrekende bestanden opnieuw ophalen bij je server. Bij veel verkeer kan dat leiden tot vertraging of zelfs fouten als je origin niet opgewassen is tegen dat volume. Sommige CDN’s bieden een manier om bestanden eerst weer op te warmen (prefetch) of invalidatie stap voor stap te doen.
Let op: invalidatie werkt niet overal even direct. Een bestand dat een browser lokaal met een lange TTL heeft opgeslagen, blijft daar vaak staan, ook als je het CDN wist. Als je site ook nog application-caching of reverse proxies gebruikt, moet je na je purge controleren of echt de nieuwste versie wordt geleverd, bijvoorbeeld met de responseheaders. Anders blijft het gissen waar een oude kopie nog vandaan komt.
Waarom persoonlijke pagina’s niet zomaar gecachet mogen worden
Een CDN-cache werkt het beste voor bestanden die gelijk mogen zijn voor iedereen: je logo, een algemene afbeelding, dat werk. Maar elke pagina waar bijvoorbeeld een winkelmandje, naam of persoonlijke prijsinformatie getoond wordt, moet je met meer zorg behandelen. Zet je die zomaar in de gedeelde cache, dan krijg je situaties dat een bezoeker gegevens van iemand anders ziet. Dat wil je koste wat het kost voorkomen.
De cache key bepaalt of je een reactie onderscheidt op alleen een URL, of ook op cookies, queryparams of bepaalde headers. Neem je te weinig verschillen mee, dan krijg je vermenging van inhoud; neem je alles mee, dan blijft er nauwelijks iets om te delen. Sommige CDN’s negeren standaard cookies in de cache-key. Dat versnelt, maar kan funest zijn als de pagina daarvan afhangt.
De oplossing? Scheid openbare en persoonlijke onderdelen van je pagina. Deel bijvoorbeeld productinformatie via de cache, maar laad het winkelmandje los en dynamisch. Controleer dat persoonlijke info niet vanuit cache gedeeld wordt, en vergeet geen verschillende accounts te testen (ook uitgelogd), anders zie je problemen over het hoofd die bij testen misschien niet opvallen.
Wanneer caching minder geschikt is voor actuele of veranderlijke inhoud
Niet ieder stukje vertraging los je op door dingen langer of vaker te cachen. Voor bijvoorbeeld voorraadstanden, prijzen die vaak wisselen, ticketinformatie of financiële data wil je liever niet dat bezoekers oude info voorgeschoteld krijgen. Het risico van verouderde inhoud verschilt: een missende foto is meestal geen ramp, een 'op voorraad'-aanduiding terwijl iets uitverkocht is, kan wél problemen geven.
Er zijn voor dit soort info meerdere strategieën: niet cachen, een korte TTL gebruiken of pagina’s splitsen in een cachebaar en een dynamisch deel. Bijvoorbeeld: lever productomschrijving en foto uit cache, maar toon voorraad live. Dat maakt de opbouw ingewikkelder, browsers moeten dingen combineren en de pagina moet bruikbaar blijven als het dynamische deel traag laadt of wegvalt.
Soms levert extra caching per saldo niks op. Als je voor veel verschillende gebruikers allemaal unieke reacties hebt (door cookies, query’s of gepersonaliseerde routes) kunnen caches weinig delen. Dan kun je zelfs merken dat instellen, beheren en troubleshooten meer tijd kost dan het oplevert. Ook verbergt caching soms dat de origin langzaam is: een cache-miss blijkt alsnog traag. Kijk bij de beoordeling niet alleen naar herhaalde verzoeken (hits), maar test ook een lege cache (miss).
Cacheprestaties controleren met headers en echte verzoeken
Alleen omdat jij je site snel laadt, weet je nog niks over caching. Jouw browser heeft waarschijnlijk al bestanden uit de cache. Test altijd ook met een lege cache en als nieuwe bezoeker, zeker als je publiek verspreid zit. Je CDN kan in Amsterdam wel een kopie klaar hebben, terwijl in Madrid eerst de origin geraadpleegd moet worden.
Bekijk de responseheaders: let op Cache-Control, Age, ETag en CDN-eigen headers als cf-cache-status of x-cache. Als Age hoger wordt, heb je te maken met een gedeelde cache. Een HIT of MISS status verschilt per dienst, maar is een eenvoudige indicator waar een bestand vandaan kwam. Vergelijk bij twijfel de headers van je origin met die van de uiteindelijke reactie.
Let op meer dan alleen de laadtijd. Kijk naar TTFB (wachten op de eerste byte), bestandsgrootte, hitratio's, belasting op je origin. Een hoge hitratio is waardeloos als je belangrijkste pagina’s telkens een MISS geven. Controleer na updates juist de uitzonderingen: laadt alles als de CDN-cache leeg is, en wordt een update echt opgehaald? Alleen zo zie je of je cache-instellingen niet alleen snel lijken, maar ook kloppen.